धापासीको ९४ आना जग्गाले खोल्यो जनयुद्धपछि बनेको नवधनाढ्यको कथा

“नेपाललाई बंगलादेश बनाउने” र “भ्रष्ट नेताहरूलाई जेल हाल्नुपर्छ” भन्ने नारासहित खुलेआम शुद्ध राजनीति र पत्रकारिताको उपदेश दिनेहरूमध्ये एक हुन् नयाँ पत्रिका दैनिकका प्रकाशक कृष्णज्वाला देवकोटा। तर पछिल्लो समय सार्वजनिक भएको काठमाडौं धापासीस्थित ९४ आना जग्गा काण्डले उनी आफैंको नैतिक आधार र जनयुद्ध–शान्ति प्रक्रियापछिको संरचनागत शक्ति–सम्पत्ति वितरणमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

एक समय स्कुल शिक्षक र सामान्य पत्रकारिता गर्दै सार्वजनिक बस चढ्ने जीवन बिताएका देवकोटा अहिले निजी प्रेस, ब्राेडसिट अखबार, महल र गाडीका मालिक छन्। छापा पत्रिकाको व्यापार नै संकटमा छ भन्ने युगमा पनि उनको समृद्धि "दिन दुगुना, रात चौगुना" भएको छ। यही पृष्ठभूमिमा आएको धापासीको जग्गा किन्नुको कथा झन् गम्भीर छ।

२०७७ माघ ४ गते खरिद गरिएको सो जमिनका वास्तविक मालिक देवकोटा नै भएको कुरा राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष नारायण दाहालले सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरेका छन्। त्यही जमिनमा अध्यक्ष दाहालका छोरा समिर दाहालको नामसमेत जोडिएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार, उक्त क्षेत्रको प्रति आना मूल्य हाल ८० लाख हाराहारीमा पुगेको छ — यसको अर्थ कुल जग्गाको मूल्य झण्डै ७० करोड रुपैयाँभन्दा बढी छ।

यो केवल एउटा जमिनको कथा होइन, एक आन्दोलनबाट राजनीतिक शक्तिमा पुगेकाहरूको आर्थिक चमत्कारको झ्याल हो। किनभने त्यही जनयुद्धमा आफ्नो जागिर त्यागेर होमिएका मिलन नेपाली नामका व्यक्ति आज बेपत्ता छन्। उनको परिवार विस्थापित छ, पुरानो घरजग्गा अरूको स्वामित्वमा पुगेको छ।

यसको उल्टो छविमा छन् नारायण दाहाल, कृष्णज्वाला देवकोटा र तिनका परिकल्पनाहरू—जो अहिले "नैतिकता", "विकास", "शुद्ध राजनीति"का नाममा मञ्च घचघच्याइरहेका छन्।

जनयुद्धको विडम्बना
जनयुद्ध एउटा राजनीतिक आन्दोलन मात्र थिएन, हजारौं युवाहरूले जीवन अर्पण गरेको एउटा ऐतिहासिक मोड थियो। तर अहिले त्यो आन्दोलनको मूल्य केही सीमित व्यक्तिहरूले व्यक्तिगत समृद्धिका लागि उपयोग गरेका छन् भन्ने आलोचना उग्र बन्दैछ। आन्दोलनको मूल भावना भन्दा व्यक्तिगत लाभले स्थान लिएको सन्देश यो प्रकरणले दिन्छ।

कृष्णज्वालाको सम्पत्ति वा समृद्धिमाथि ईर्ष्या होइन, तर स्रोत र पारदर्शितामाथि प्रश्न उठाउनु चाहिने अवस्था हो। पत्रकारिताको आवरणमा, राजनीतिक सम्बन्धको संरक्षणमा—यदि कसैले जनयुद्धको मूल्य बेचेर ७० करोडको जग्गा किन्यो भने, त्यो सामान्य नागरिक र आन्दोलनमा लागेका हजारौं सपनाको अपमान हो।

राजनीतिक संरक्षणमा पत्रकारिता?
पछिल्लो समय कृष्णज्वाला देवकोटा र उनको पत्रिकाले नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, गृहमन्त्री रमेश लेखकलगायत सत्तासीन नेताहरूको आलोचना गर्दै आएका छन्। तर सोही आलोचक आफू पार्टी निकट नेतासँग मिलेर अपारदर्शी सम्पत्ति संकलनमा संलग्न छन् भने त्यो पत्रकारिता होइन, निजी एजेन्डा भएको प्रचारबाजी मात्र हो।

आज प्रचण्डको नेतृत्वमाथि प्रश्न उठ्दैछ—के उहाँले आफ्ना नातेदार र निकटस्थहरूद्वारा जनयुद्धको नाममा सृजित सम्पत्तिको जवाफ दिनेछन्?

धापासीको ९४ आना जमिन यो मुलुकमा क्रान्तिको नाममा "क्रान्तिकारी" बनेका व्यक्तिहरू कसरी शासक र साहुजीमा रूपान्तरण भए भन्ने एउटा पाठशाला हो। यसले सम्झाउँछ—त्याग गर्नेहरू अझै बेपत्ता छन्, जबकि उनीहरूको रगतबाट उभिएको आन्दोलनका सेनापति र प्रवक्ता आज महलमा छन्।

यदि आन्दोलन यस्तै ढंगले समाप्त हुँदै जाने हो भने, इतिहासले चुप लाग्ने छैन। यथार्थ बोल्नेछ—क्रान्ति केहीको लागि स्वर्ग थियो, धेरैका लागि विस्थापन।